ملی – قسمت اول

خدابیامرز حاجی بابا (نیای مادری حاج واشنگتن) از آن دسته از تکنوکراتهای انگلوفیل بود که هر چند سواد آکادمیک و درست حسابی نداشت؛ اما به اندازه یک دنیا تجربه داشت. حاجی بابا همیشه در میان خاطراتش از یکی از اونها با افتخار خاصی یاد میکرد و اون افتخار همانا این بود که حاجی بابا یک روز در قامت یک سرباز معمولی از مقابل رضاشاه رزه رفته بود و به واسطه همین روز تاریخی، حاجی بابا با اون لهجه ترکی قشنگش، مارشال دوگل را می مانست که روزی در مقابل ناپلئون دوش فنگ و پیش فنگ کرده بود.

القصه، همین دو سه خط از باب شناسایی یکی از تاثیرگذارترین آدمها در زندگی این حاجی واشنگتنی فکر کنم کفایت کند. چه درسها که در روزگار بچگی در مکتب این حاجی بابا تلمذ نکردم و چقدر نصایح گهربار این حاجی را به گوش آویزه نکردم.

حاجی بابا برای خودش یکپا اقتصاد دان بود. در حقیقت در تیمچه همان قصبه معروف نزدیک تبریز که بعضی تان میشناسیدش این حاجی بابا یک باب مغازه بزازی داشت و چون پدرش یک بازرگان حرفه ای بود، پسر نیز به تاسی از پدر راه و رسم اقتصاد را خوب میشناخت. دفتر محاسبات حاجی بابا که در آن میزان نسیه فروشی اش به “زن کبلعلی” و “خواهر مش حسن کله پاچه ای” را به رسم الخط سیاق نوشته بود؛ هر چند برای حاجی واشنگتن 5 ساله قابل فهم نبود اما نشان از پختگی این مرد داشت.

حاجی بابا به کل با اصول بانکداری اسلامی مخالف بود. در حقیقت در قاموس او سپردن دارایی به بانکهای اسلامی نوعی خیانت به رضا شاه تلقی میشد و هر وقت میدید که کسی پولش را در سالهای بعد از 57 به بانک میگذارد، انگار خار مادرش را صلوات فرستاده باشی… طوری نگاهت میکرد که جفت بیضتان مبارکت را خودت دو دستی به جرثقیل داده باشی تا به پارکینگی در حوالی گلویت منتقلش کنند. برای حاجی بابا حتی Bank Of America و بانکهای معتبر سوئیس به اندازه پوتدوخ اعتبار نداشتند. حالا این پوتدوخ چی بود اونهایی که ترکی بلد باشند میدانند که پوتدوخ عبارت است از همان پیت حلبی خودمان که یادش به خیر بنده زمانی از آن به عنوان Master Equipment در بازی مشهور جیش بازی استفاده میکردم.

تمامی اموال نقدی اعم از اسکناس و مسکوکات طلایی که متعلق به این مارشال دوگل بود در درون پوتدوخهایی رنگارنگ و در امنترین نقطه خانه انباشته میشد. یادم آمد که روزی دو دخترش (مادرم و خاله ام) آن نقطه امن را کشف کردند و به پاکسازی اش پرداختند. در خلال این پاکسازی، تمامی پوتدوخهای حاجی بابا به تصور اینکه زباله ای بیش نیست به درون خرابه مجاور پرتاب شد که جنگ جهانی دوم و نصفی در همان زمانی رخ داد که حاجی بابا از تیمچه برگشت و پوتدوخهایش را در خرابه دید…. معرکه عظمی بر پا شد. اسرافیل در نفخ صور خویش دمید و مردگان از درون قبرها به بیرون برخاستند…خورشید از غرب طلوع کرد و گرد و خاکی عظیم حومه شهر تبریز و آن دهستان معروف را گرفت که ای دخترکان نادان… مراقب تراز مالی و Accounting این مارشال نبوده اید که پوتدوخها را به خرابه پرتاب کرده اید؟

اما بر عکس این حاجی بابا، داماد ناخلفش است که به بانکداری و سپردن وجوه به بانک علاقمند است. این داماد ناخلف که ابوی حاج واشنگتن باشد هیچ بانکی را به اندازه بانک ملی صاحب اعتبار و نمی شناسد. یعنی اگر برایش یک کرور ادله هم ردیف کنی که فلان بانک اینقدر سود میدهد و تسهیلاتش فلان است و بهمان، میگوید بانک فقط بانک ملی. این نوع تفکر ملی گرا را در اکثر اهالی دهه 20 دیده ام که بانکی را به اندازه بانک ملی ارج و قرب ندارند.

عصر آدینه پیشین در سرسرای دربخانه و زیر ستیغ آفتابی که بر پهنه آستان آب و سراب پهن شده بود دراز کشیده بودم و دیشلمه ای سلیمانی را نوش میکردم که با ناگاه با صدای ونگ و ونگ این تلفن همراه از جای پریدم. باز هم درون پرانتز مجبورم ذکر خار مادری از مخترع تلفن (آنهم از نوع همراهش) به روی خروجیهای تلکسم بفرستم که با این اختراعش خواب راحت را هم از همه ربوده و این دسترسی در همه جا هم برای خودش دردسری است کبیر.

روی صفحه LCD این دستگاه نام ابوی را مشاهده کردم. استکان دیشلمه را بر زمین نهاده ته مانده قندی که در دهان ماسیده بود بیرون کشیده و آن را به درون باغچه پرتاب نمودم. به قامت ایستاده و خبر دار دکمه پاسخ را فشردم:

- اوغلان! نه پخ دادیسن؟ (پسر! چه غلطی میکنی؟)

- سلام دَدَ. سنه گوربان. نه جور سیز؟ یاخچیسیز؟ (سلام پدر! قربان شما. چطورید؟ خوبید؟)

- اوغلان! سن نیه به اِو ده دایانمیسن؟ (پسر! تو چرا تو خونه نشستی)

- نه جور دَدَ؟ نه اولوب؟ (چطور پدر؟ چی شده؟)

- بو اِشَک گده رایس منی یالگوز اِلَدی! (این رایس خر منو بد بخت کرد!)

همانطور که دست راستم را بر روی هندزفری فشار میدادم تا صدایش را بهتر بشنوم، به کمک انگشت بیلاخ و اشاره دست چپ سعی کردم تخم چشمانم را به درون فشار دهم که نزدیک بود با این جمله آخر پدرم چشمانم از حدقه بیرون بزند.

- دَدَ! نه بوییرسوز؟ (پدر! چی میفرمایید؟)

- بو پخ گََده بانک ملینی بِلَک لیست اِلَدی! ] گریه میکند[ (این … بانک ملی رو جزء بلک لیست قرار داد)

ابوی را دلداری داده و به او اطمینان دادم که با وجود این پسر واشنگتنی ات؛ آمریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند و شما ناراحت نباش که همین الساعه با خود جرج تماس میگیرم ببینم این سیاه دخت سگ مصب چکار به کار بانک ملی ما دارد؟

با شنیدن این خبر انگار دنیا بر سرم آوار شده باشد. بانک ملی؟ نه؟

دگنک را برداشته و با آن دو گنبدان قلمبه سلیمان را که در ایوان کناری دراز کشیده بود و صدای خر و پفش گوش عالم را شکافته بود مورد نوازش قرار دادم:

هی مردک قرمطی الدنگ بلند شو و خبر مرگت این گیرنده دیجیتال را روی VOA تیون کن ببینیم چی شده…

سلیمان لمبر یسار دو گنبدانش را به روی زاویه 13 درجه شرقی چرخاند و با آن ماهواره هاتبرد را رصد نمود و ناله ای سر داد که:

- یور ماجستی! شرمنده حضورتم! خواب حاجی باباتان را میدیدم…. نگذاشتید که…

ضربه ای وحشتناک با انتهای دگنک به او زدم که مردک برخیز و این گیرنده را راه بنداز….

از جایش برخاست و افتان و خیزان به سمت گیرنده رفت….ادامه دارد….

برچسب‌ها: اقتصادي, طنز